دكتر محمد مهدي گرجيان
25
قضاء وقدر ، جبر واختيار ( فارسي )
2 - تاريخچه بحث قضاء وقدر در ميان مسلمين مى دانيم كه بحثهاى كلاسيك آنچنان كه از تواريخ استفاده مى شود ، از نيمه أول قرن أول هجرى آغاز شد در ميان بحثهاى كلامي ، ظاهرا از همه قديمى تر مسألة قضاء وقدر وبحث جبر واختيار است . طرح اين مسألة در ميان مسلمين آن هم در صدر اسلام ، يك امر طبيعي بود زيرا : أولا : اين مسألة چون با سرنوشت انسانها مربوط است ، مورد علاقة هر انساني است كه به بلوغ فكرى رسيده است ، شايد انساني يافت نشود كه اندك مايه تفكر علمي وفلسفي در أو باشد واين مسألة برايش طرح نشده باشد ، چنان كه جامعه اى يافت نمى شود كه وارد مرحله اى از مراحل تفكر شده باشد واين مسألة را براي خود طرح نكرده باشد . جامعه اسلامى هم كه به علل بسيارى زود وسريع وارد مرحله تفكر علمي شد ، خواه ناخواه در رديف اولين مسائلي كه برايش مطرح شد ، همين مسألة قضاء وقدر وجبر واختيار بوده است . ثانيا : در قرآن مجيد وكلمات رسول الله ( ص ) سخنان ومطالب زيادى در اين رابطه مطرح شده است كه محرك انديشه ها در اين مسألة اساسى است به طور مكرر وصريح ، در آيات وروايات ، مسألة سرنوشت وقضاء وقدر را تأييد كرده ،